W sytuacji długotrwałego odczuwania stresu lub po prostu silnego stresu nasze reakcje mogą być bardzo różne. Możemy doświadczać np. bólów głowy, problemów żołądkowo-jelitowych, odczucia spięcia mięśni, bezsenności, ogólnego rozdrażnienia, lęków. Istnieje wiele problemów zdrowotnych, które są związane z przewlekłym stresem. Dlatego warto mieć swoje wypracowane sposoby na radzenie sobie w sytuacjach dla nas trudnych. Można zrobić sobie listę pomysłów i wypróbowywać jaka metoda będzie dla nas najlepsza. Jest to dobra praktyka, ze względu na to, że radzenie sobie ze stresem jest bardzo indywidualne. Jednym osobom pomaga aktywność fizyczna, innym relaksacja. Warto znaleźć swoje sposoby radzenia sobie. Poniżej opisanych jest kilka metod, które często pojawiają się jako rekomendacje do wykorzystania w sytuacjach stresowych.
W internecie (oraz w niektórych książkach dotyczących odporności psychicznej) można znaleźć przydatne narzędzie nazwane Apteczką antystresową. Jest to jednostronicowy arkusz, w którym możemy wpisać m.in. pięć osób, na których pomoc możemy liczyć, pięć sposobów na regenerację, pięć własnych zasobów, pięć ulubionych miejsc i czynności. Ze względu na to, iż w sytuacjach stresujących może być trudno przywoływać najbardziej regenerujące i pomocne zachowania, to dobrze jest wypełnić taką Apteczkę w momencie gdy czujemy się dobrze. W sytuacji dla nas stresującej będziemy mieć gotowe podpowiedzi, z których możemy skorzystać.
Innym często polecanym sposobem są relaksacje. Badacze tematu wskazują, iż korzyści płynące z regularnej relaksacji to m.in. złagodzenie napięcia mięśni, stabilizacja reakcji emocjonalnych, poprawa uwagi i pamięci, a także ogólne odprężenie, unormowanie rytmu pracy serca i oddechu. Istnieje kilka metod relaksacji. Najbardziej znanymi są trening autogenny Schultza oraz trening Jacobsona. Trening Schultza polega na wyobrażaniu sobie różnych doznań (np. ciężkości czy ciepła) w kolejnych częściach ciała. Natomiast podczas Treningu Jacobsona napina się i rozluźnia poszczególne partie mięśni (brzuch, plecy, pośladki, uda, łydki – całe ciało). Często też stosowane są wizualizacje czyli wyobrażanie sobie przyjemnych miejsc (np. łąka, zielona, miękka trawa, na której można poleżeć, delikatny ciepły wiatr…). Ważne żeby było to miejsce przyjemne dla osoby, która wykonuje relaksację (miejsce może być realne lub wyobrażone). Techniki te mogą być stosowane w połączeniu z muzyką. Gotowe nagrania takich relaksacji można również naleźć na stronach internetowych.
Innymi dość często stosowanymi sposobami są także ćwiczenia oddechowe, muzykoterapia, spacery i inne formy aktywności fizycznej, masaże, przebywanie z zaufanymi osobami. Ważne aby znaleźć „swój sposób”, taki, który będzie najbardziej skuteczny właśnie dla nas.
E. Sygit-Kowalkowska, Radzenie sobie ze stresem jako zachowanie zdrowotne człowieka–perspektywa psychologiczna, „Hygeia Public Health”,nr 49(2), 2014, s. 202-208.
J. Szopa, M. Harciarek, (red.), Stres i jego modelowanie, Częstochowa, 2004.
M. Ziółkowski, świadoma regulacja napięcia emocjonalnego w nowoczesnym procesie dodaktyczno – wychowawczym, http://idn.org.pl/Lodz/Mken/Mken%202001/Referaty%202001/16.pdf, data dostępu 2.08.2021.
